Speel_Home_7
Speel_Home_10
Speel_Home_4
Speel_Home_2
Speel_Home_3
Speel_Home_5
Begane_grond
Verdieping
Doorsnede_A
Doorsnede_B
De Sterrennacht
Adres: Mr. Zigher ter Steghestraat 3, Steenwijk
Status: Opgeleverd
Oppervlakte: 1.140 m2
Opdrachtgevers: Speel@Home (kinderdagverblijf)
Constructeur: Betaplus Engineering
Klimaatadviseur: Adviesbureau BB&E
Aannemer: Pure Construction, Steenwijk
Ontwerpteam: Merve Gündüz, Ahmed Oueld Hadj
Foto’s: Aiste Rakauskaite
Een tweede thuis
Voor het kind dat hier zijn dagen doorbrengt, is dit gebouw geen kinderdagverblijf en geen buitenschoolse opvang. Het is een tweede huis. Op werkdagen brengt een jong kind hier vaak meer wakkere uren door dan in zijn eigen woning. Die observatie was het uitgangspunt van het ontwerp: hoe maak je een gebouw dat zich gedraagt als een huis, vanuit het perspectief van wie er woont?
Vraag een kind een huis te tekenen, en de uitkomst is altijd hetzelfde: een rechthoek met een puntdak, een deur, een paar ramen. Of het kind nu in een rijtjeshuis, een boerderij of op de twaalfde verdieping van een flat woont, die vorm verschijnt. Het is geen weergave van wat het kind ziet, maar van wat een huis betekent. Een geborgen plek met een schuin dak erboven.
Die universele vorm vormt de morfologische basis van het ontwerp. Niet één keer, maar in steeds andere verhoudingen en op steeds andere schaal. Het hele bouwvolume heeft de silhouet van het kindertekenhuis. De grote raamopeningen op de begane grond hebben dezelfde vorm, alleen kleiner. En binnen, in de centrale hal, herhaalt dezelfde vorm zich opnieuw. Het is een schaalspel waarin het archetype telkens terugkomt zonder ooit letterlijk te worden.
Het ontwerp probeert architectuur te maken vanuit een ander perspectief dan het volwassen oog. Niet door kinderlijke vormen op te plakken of in primaire kleuren te schilderen, maar door het ruimtelijke referentiekader van het kind serieus te nemen en daar abstractie op toe te passen. Het resultaat is een gebouw dat zich op meerdere niveaus laat lezen, als kunsthistorische verwijzing voor wie het kent, als compositie van archetypen voor wie het ontwerp leest, en eenvoudigweg als een veilig, speels en herkenbaar tweede thuis voor het kind dat er elke dag binnenkomt.
Begane grond en verdieping: één huis, twee werelden
Op de begane grond bevindt zich het kinderdagverblijf, op de verdieping de buitenschoolse opvang. Twee gebruikersgroepen met verschillende ritmes en behoeften, maar die samen één gebouw delen. Door het programma verticaal te stapelen ontstaat efficiëntie zonder dat de groepen elkaar in de weg zitten. De jongste kinderen hebben de directe verbinding met de tuin, de oudere kinderen kijken vanaf hun eigen verdieping uit over de omgeving.
De huisvorm die het gebouw doorsnijdt
In het hart van het gebouw loopt de huisjesvorm dwars door de plattegrond heen, van voorgevel tot achtergevel. Deze centrale ruimte op de begane grond werkt als een doorlopende hal, met aan beide uiteinden de grote glazen puien in dezelfde vorm, zodat licht van twee kanten naar binnen valt en je vanuit de entree letterlijk door het gebouw heen naar de tuin kijkt.
Het bijzondere zit in de doorsnede. De huisvorm drukt de verdiepingsvloer op die plek naar boven. Op de begane grond ontstaat zo extra hoogte in de hal, en op de verdieping levert die opdruk een podium op tussen twee groepsruimtes, een speelse onderbreking die de verdiepingsruimte in tweeën deelt en tegelijk verbindt. Het dak op de verdieping is daarom niet vlak: het volgt de geometrie van de huisvorm en levert ruimtes op met scheve plafonds, een laag plekje hier, een hoog stuk daar. Voor een kind is dat geen onregelmatigheid maar een uitnodiging.
Ramen op kindhoogte
De gevel is bezaaid met vierkante raampjes op uiteenlopende hoogtes. Dat is geen compositorische gril. De raampjes staan op de hoogte waarop een kind van twee, vier of acht jaar zonder hulpmiddel naar buiten kan kijken. Geen krukje nodig, geen optillen door een volwassene, gewoon zelf. Alle raampjes zijn voorzien van doorvalveilig glas, zodat het volledig zelfstandig en veilig kan.
Voor een volwassene leest die gevel als een speelse, bijna willekeurige verstrooiing van openingen. Voor het kind is het een precies afgestemd uitkijksysteem op zijn eigen schaal.
De Sterrennacht als gevelconcept
De compositie van de gevel verwijst direct naar Vincent van Goghs De Sterrennacht uit 1889. De grote raamopeningen in huisvorm, verdiept in de muur en met de typische puntboog, vormen samen het dorp dat in het schilderij onder de hemel ligt. De talrijke kleine vierkante raampjes daarboven zijn de sterren die boven dat dorp branden.
Die verwijzing is geen kunstgreep achteraf maar zat vanaf het begin in het ontwerp. Het gebouw biedt een visuele ervaring die kinderen zich op latere leeftijd zullen herinneren, en als ze dan op een dag voor het eerst De Sterrennacht zien, valt er iets op zijn plek. Het schilderij keert ook letterlijk terug in het gebouw, als wandschildering achter de centrale entreepui, zichtbaar voor wie naar binnen loopt.
Materiaal en uitstraling
Het hele volume is uitgevoerd in roodbruin metselwerk, met een levendige menging van tinten die de massa textuur geeft zonder hem druk te maken. De zwarte stalen kozijnen zorgen voor een scherpe, hedendaagse leesbaarheid van de raamvormen, zodat de huisjes en de sterren helder afsteken tegen het bakstenen veld. De keuze voor baksteen verbindt het gebouw met de Nederlandse bouwtraditie en geeft het tegelijk de robuustheid die past bij intensief kindergebruik.
